Een verborgen verhaal

Achter iedere deur schuilt een verhaal, daar is Haarlem geen uitzondering op. Zo is er een rijke, verborgen geschiedenis met schuilkerken. Het ene kerkgebouw (van de Doopsgezinde Gemeente) is nog prominent aanwezig, de andere schuilkerk bevond zich in een gewoon huis (Bakenessergracht 33 | Kokstraat 11), zodat je van de buitenkant niet kon zien dat er een kerk zat. Maar in de Tweede Wereldoorlog werd deze oud-katholieke schuilkerk het centrum van de Haarlemse verzetsactiviteiten. Onderduikers vonden er een veilig heenkomen en er bevond zich een radiozender die contacten met Londen onderhield. Tot in de jaren zeventig kwamen hier nog voormalige verzetsstrijders om elkaar te ontmoeten.

Een ander beroemd onderduikadres was het huis van de familie Ten Boom aan de Barteljorisstraat 19 (de BéJé). Tijdens de oorlog verborg de familie hier, in een geheime kamer, Joden en verzetsmensen. De woning functioneerde als een spil in het verzet en redde honderden mensen.
Vader Casper en dochters Corrie en Betsie bouwden een schuilplaats in de slaapkamer van Corrie door een valse muur te bouwen. Hierachter ontstond een krappe schuilplaats, de ‘engelenbak’. Maar de familie stond ook in contact met een ruim netwerk van verzetsstrijders.

Een krachtige en standvastige christelijke geloofsovertuiging vormde voor Casper ten Boom en zijn dochters de basis van hun handelen. Gebed, Bijbellezing en religieuze muziek hadden hun vaste plaats in het dagelijks gezinsleven. Ook de onderduikers deden daaraan mee, al deelden ze Ten Booms religieuze visie niet altijd.

Na verraad begin 1944 werden Corrie en Betsie in het najaar 1944 naar een vrouwenconcentratiekamp overgebracht. Betsie overleed hier, maar Corrie werd – vermoedelijk door een administratieve vergissing – vrijgelaten. Na de Tweede Wereldoorlog is zij naar de Verenigde Staten geëmigreerd, waar ze bekend werd als evangeliste en schrijfster van talrijke, in diverse talen vertaalde, boeken. Ook kwam er een film – The Hiding Place – over het leven in de Barteljorisstraat in de oorlog.

In het pand is sinds 1988 museum het Corrie ten Boomhuis gevestigd. Over het verborgen verhaal in hartje Haarlem heeft de Haarlemse illustrator Femke van der Zee een prachtige illustratie (pentekening) gemaakt. Van der Zee legt het dagelijks leven, de cultuur en de mensen in Haarlem – ‘een stad vol historie en bijzondere verhalen’ – vast. Klik hier om de illustratie over het Corrie ten Boomhuis – op 9 mei 2026 in het Haarlems Dagblad gepubliceerd – te bekijken.